--- title: "Laat kunst zelf de enige voorwaarde zijn" date: 2011-06-20 modified: 2026-08-10 author: "Tom Beek" url: https://tombeek.nl/laat-kunst-zelf-de-enige-voorwaarde-zijn/ categories: ["Blogs"] excerpt: "De bezuinigingen op kunst raken duizenden mensen en leggen het gebrek aan visie en transparantie in de politiek pijnlijk bloot. Moet de kunst zichzelf bewijzen? Ik geloof van niet." --- Als je het nieuws moet geloven, zou je denken dat bezuinigen op kunst helemaal *hot* is. Nu ben ik geen uitgesproken fan van dit kabinet. Want aandacht voor duurzaamheid, onderwijs, innovatie, ondernemerschap en voor het milieu – dingen die ik belangrijk vind – zie ik onvoldoende terug in het beleid. Ook de sfeer is er sinds de komst van de [PVV](https://decorrespondent.nl/6225/welke-partijen-nemen-cultuur-serieus/638187000-ee34cce7) niet beter op geworden. Onderlinge verschillen lijken het te winnen van wat ons bindt. Het belangrijkste is: de PVV levert geen professionele bestuurders. Als burger mag je wel wat verwachten van mensen met een grote achterban, die fulltime en met veel invloed en een hoge verantwoordelijkheid ons land besturen. Bestuurlijke ervaring, behaalde successen? Ik zie ze niet. Maar goed: ik ben niet representatief voor het Nederlandse volk en mijn blik is wellicht beperkt. Ik heb geen verstand van zelf actief politiek bedrijven; ik sta niet boven de maatschappij. Ik leef in de gemeenschap en zie veel mensen om me heen die keihard werken, die oprecht hun best doen om er wél van wat van te maken. Zo probeer ik mijn eigen mening in perspectief te plaatsen. *Bottom line*: de gang van zaken geeft me een machteloos gevoel. Ik sta erbij en ik kijk ernaar. Waar gaat het mij om? Natuurlijk: over de bezuinigingen op de kunst, en de discussie die zo actueel is. Wat te denken van duizenden mensen die op korte termijn — korter dan we denken — hun inkomen dreigen te verliezen? Is dit niet simpelweg te vergelijken met een agressief gebracht massa-ontslag? De verantwoordelijken hebben hun ‘bedrijfsdoelstellingen’ nu eenmaal te halen. De maatregelen worden ons medegedeeld, en dat is het. Met deze welhaast middeleeuwse vorm van eenrichtingsverkeer zullen we het moeten doen. Geen inhoudelijke toelichting. Waar zijn de (interne) communicatie-experts binnen de overheid, die dit in goede banen kunnen leiden? Door wie wordt de minister gesouffleerd? Ik lees nergens argumenten: waarom dit wel, en dat niet. > Deze periode zal de kunst een nieuwe impuls geven Voor een weloverwogen besluit – hoe slecht het nieuws ook is – kan zelfs de meest onredelijke burger nog begrip opbrengen, mits helder en met gevoel gecommuniceerd. Maar het verder dan communicatie: van de maatregelen die op komst zijn, gaat geen visie uit. Wat het kabinet *niet* wil, dat is inmiddels wel duidelijk. Maar wat het *wel* wil, blijft duister. De hele gang van zaken is verre van transparant en inhoudelijk een grijs gebied – je zou bijna denken dat er doelbewuste camouflage plaatsvindt. De enige conclusie die overblijft is dat de reden van de bezuinigingen alleen maar om geld gaat. En dat klinkt — voor de mensen die er hun ziel en zaligheid in stoppen — heel hard. Hoe nu verder? Heeft het überhaupt zin om te demonstreren? Heeft het zin om op audiëntie te komen bij hoge oomes in Den Haag, voor wie de agenda al lang en breed duidelijk is? Ik vermoed dat het weinig uithaalt. Wat mij – in positieve zin – opvalt in deze fase van dreigende bezuinigingen, is de creativiteit die nu door de cultuursector op grote schaal aan de dag wordt gelegd. Als een grote tegel die je na jaren eens optilt in de tuin, waar honderden beestjes van de schrik kriskras door elkaar gaan rennen, is cultureel Nederland massaal in beweging gekomen. De statements, petities, oproepen en flashmobs vliegen ons om de oren. Is dit de kunst zoals die bedoeld is? Is dat de cultuur die ons land in beweging zet? Hebben wij dit nodig om te laten zien wat we cultureel waard zijn? Laten we ons eerst in positie zetten om vervolgens krampachtig te bewijzen dat we als land cultureel bestaansrecht hebben? Daaraan meedoen is het kabinet gelijk geven. Kunst hoeft zichzelf niet te bewijzen. Wie niet verder kijkt, blijft zitten met een machteloos gevoel. Wie reëel is, weet: zonder hulp zijn sommige, voor het voortbestaan van de kunst vitale instellingen (bedrijven, centra, fondsen) helaas gedwongen te stoppen. Hoe je het ook wendt of keert: door de samenwerking van kunst en overheid is een hele culturele gemeenschap ontstaan. En dat maakt afhankelijk. Nu zien we pas hoe kwetsbaar die gemeenschap is, als de geldkraan dreigt dicht te gaan. Ook dan is zelfreflectie op zijn plaats. Wie niet hoeft te knokken voor zijn plek, wordt lui. Wie dag in dag uit gesubsidieerde opdrachten krijgt aangereikt, mist voeling met de markt. Voor wie de door de overheid aangereikte financiële zekerheid belangrijker vindt dan de intrinsieke noodzaak om kunst te maken, worden dit barre tijden. Het antwoord ligt in het zelf aanleggen van een nieuw pad. Innoveren. Iets bedenken wat nodig is, maar nog niet bestaat. Niet erover praten, maar mensen de meerwaarde van kunst laten ervaren, mensen erbij betrekken. De samenwerking zoeken. Nieuwe (verdien)modellen uitproberen. Don’t tell, show. Don’t preach, involve. Geen praatjes, demonstraties, claims en beloftes maar kunst met hart en ziel die de mensen — en uiteindelijk ook politici — overtuigt van de onschatbare waarde van kunst. Mijn vertrouwen in de kunst is allerminst weg. Hoewel we er niet aan ontkomen dat er een paar koppen zullen rollen, ben ik ervan overtuigd dat deze schijnbaar hectische periode de kunst alleen maar een nieuwe impuls zal geven. Misschien was dit wel de schop onder de reet van de kunst die ons land nodig had. Laat geld van buitenaf geen voorwaarde zijn voor kunst. Laat kunst zelf de enige voorwaarde zijn.