J Dilla laat drummachines swingen

Met zijn onmiskenbare stijl veranderde hiphop-producer J Dilla eigenhandig de muziekgeschiedenis. Wat is er zo bijzonder aan?

James Dewitt Yancey groeide op in Detroit en richtte de groep Slum Villlage op. Hij werkte het liefst achter de schermen, in de studio’s en achter zijn Akai MPC3000 sampler, de machine waar hij mee kon toveren. Hij had een ontwapenende aanpak en werkte gemakkelijk en graag samen met de meest uiteenlopende artiesten.

Hij kon wat niemand deed: drummachines (samplers) laten swingen. Quantiseren, het door de computer of sampler later uitrekenen en corrigeren van ingespeelde noten en ritmes, daar deed hij niet aan. Het eindresultaat zou te mechanisch klinken – en dat is saai en dat is dodelijk. J Dilla had een geheel eigen, unieke ‘time and feel’. Op microniveau plaatste hij zijn samples zelf, dus niet in een standaard grid (door de computer voorgemaakt raster) maar precies zó, dat de ultieme groove ontstond. De ene noot misschien een fractie later, de andere weer iets vroeger. Ook de verschillen in dynamiek zette hij naar zijn hand. Als geen ander gaf hij drummachines daarmee een ‘human touch’.

Questlove, drummer van The Roots, vertelt dat de beats van J Dilla zijn leven op zijn kop zetten. Voor wie in detail naar de beats luistert, gaat er een wereld open. Ook D’Angelo, die geroemd wordt om zijn unieke time-feel, verwijst naar Dilla.

J Dilla haalden zijn geluiden vaak van obscure, al lang vergeten liedjes. Soms waren zo cheesy dat je niet verwachtte dat die voor hiphop zouden worden gebruikt. In elk geval zou je het origineel na een treatment van J Dilla niet meer erin herkennen. Als producer gaf Jay hiphop zo een smeuïge saus, vol spanning en mystiek; maar wel iets om op te dansen.

Met zijn swingende micro-chops drukte hij zijn stempel op een hele generatie en groeide hij uit tot een van de stille smaakmakers van de ‘90s. Elke serieuze hiphop-artiest heeft het over J Dilla: The Pharcyde, Questlove, Pharrell, De La Soul, A Tribe Called Quest, Busta Rhymes, Robert Glasper, D’Angelo, Erykah Badu, Bilal en Common.

J Dilla overleed in 2006 en was toen nog maar 32 jaar jong. Hoe langer het geleden is, hoe groter zijn invloed blijkt te zijn geweest. Dit heerlijke liedje van rapper Common vind ik een geweldig voorbeeld van J Dilla’s muzikale handtekening. The Light (2000) is eigenlijk een liefdesliedje. Of Common het zingt voor Erykah Badu, is de grote vraag. Mooi is het wel. Rauw en swingend. Met die heerlijke, ommiskenbare J Dilla touch.

tom beek (c) hans reitzema

Tom Beek is saxofonist, componist, producer, schrijver, fotograaf, online consultant en WordPress specialist. Regelmatig te vinden op Twitter en Instagram. Gek op jazz en koffie. Ruikt aan boeken.

Plaats een reactie