J Dilla laat drummachines swingen

Wie is toch die hiphop-producer die eigenhandig de muziekgeschiedenis veranderde?

Als James Dewitt Yancey groeide J Dilla op in Detroit. Daar richtte hij de groep Slum Villlage op. Hij werkte het liefst achter de schermen, in de studio’s. Zijn ontwapenende aanpak zorgde ervoor dat hij gemakkelijk samen kon werken met de meest uiteenlopende artiesten.

Maar het meest opvallende is dat hij drummachines (samplers) kon laten swingen. Dilla toverde met zijn AKAI MPC60 – en later MPC3000. Deze samplers werden samen met Roger Linn ontwikkeld en zijn beroemd om de swing – de mogelijkheid om op hoge resolutie de timing te bepalen van de noten, in plaats van gebonden te zijn aan het doorsnee rechte patroon.

Quantiseren, het door de computer of sampler later uitrekenen en corrigeren van ingespeelde noten en ritmes zodat ze netjes in de maat staan, daar deed hij niet aan. Het eindresultaat zou te mechanisch klinken – en dat is saai en dat is dodelijk.

J Dilla had een geheel eigen time and feel. Hij plaatste zijn samples niet in een standaard grid (ritmisch raster van zestiende noten) maar precies zó, dat de ultieme groove ontstond. Microtiming.

Het principe is te vergelijken met het verschil tussen even en uneven eights, ofwel rechte achtste noten of geshuffelde achtsten.

Dilla had zijn eigen systeem. De ene noot misschien een fractie later, de andere weer iets vroeger. Ook de verschillen in dynamiek zette hij naar zijn hand. Daarmee gaf hij drummachines een ‘human touch’.

Questlove, drummer van The Roots, vertelt dat de beats van J Dilla zijn leven op zijn kop zetten. Ook D’Angelo, die geroemd wordt om zijn unieke time-feel, verwijst naar Dilla. Voor wie in detail naar de beats luistert, gaat er een wereld open.

J Dilla haalden zijn geluiden vaak van obscure, al lang vergeten platen. Soms waren zo cheesy dat je niet verwachtte dat die voor hiphop zouden worden gebruikt. Na een treatment van J Dilla kon je niet meer erin herkennen.

Zo gaf producer Jay hiphop een smeuïge saus, vol spanning en mystiek; maar wel iets om op te dansen. Met zijn swingende chops drukte hij zijn stempel op een hele generatie en groeide hij uit tot een van de stille smaakmakers van de ‘90s.

Elke serieuze hiphop-artiest heeft het over J Dilla: The Pharcyde, Questlove, Pharrell, De La Soul, A Tribe Called Quest, Busta Rhymes, Robert Glasper, D’Angelo, Erykah Badu, Bilal en Common.

J Dilla overleed in 2006 en was toen nog maar 32 jaar jong. Hoe langer het geleden is, hoe groter zijn invloed blijkt te zijn geweest.

Dit heerlijke liedje van rapper Common vind ik een geweldig voorbeeld van J Dilla’s muzikale handtekening. The Light (2000) is eigenlijk een liefdesliedje.

Of Common het zingt voor Erykah Badu, is de grote vraag. Mooi is het wel. Rauw en swingend. Met die heerlijke, ommiskenbare J Dilla touch.

tom beek (c) hans reitzema

Tom Beek is saxofonist, tekstschrijver, webdesigner, maakt foto's, video's en grafisch ontwerp. Regelmatig te vinden op Twitter en Instagram. Gek op jazz en koffie. Ruikt aan boeken.

Plaats een reactie