Mijn kennismaking met Marvin Gaye is geen romantisch verhaal. Eigenlijk schaam ik me er een beetje voor. Als kind van de Music Box-generatie hoorde ik I Heard It Through The Grapevine voor het eerst in een Levi’s tv-reclame uit 1986.
Midden in een wasserette, ergens in de jaren vijftig, gooit een mooie man al zijn kleding in de machine, op één kledingstuk na. Intussen wordt hij gadegeslagen door een paar bewonderende vrouwen. Op de achtergrond I Heard It Through The Grapevine.
De zanger in de reclame was niet eens de echte Marvin Gaye – wist ik veel. Muziekproducers Karl Jenkins en Mike Ratledge hadden het origineel voor de tv-commercial nagemaakt en de partij van Gaye laten inzingen door een van de achtergrondzangers uit de band van Paul Young.
De commercials van Levi’s in de jaren tachtig hadden overigens wel een mooi bij-effect. Dat ze het jeansmerk opnieuw in het zadel hielpen spreekt voor zich, maar er was opnieuw aandacht voor de prachtige, bijna vergeten soulmuziek van Ben E King, Sam Cooke, The Temptations, Percy Sledge – en Marvin Gaye.
Dat geweldige origineel, daar wil ik het met u over hebben. Hoe kwam het liedje tot stand, met de hemeltergend mooie stem van Marvin?
Motown
Halverwege jaren zestig draaiden de hitmachines van Motown Records op volle toeren. Huiscomponist en producer Norman Whitfield hield zich namens de platenmaatschappij bezig met de vraag: welke liedjes zijn goed genoeg om op te nemen?
De meeste liedjes die Whitfield zelf schreef, maakte hij samen met zanger en tekstschrijver Barrett Strong. Zij bedachten samen ook I Heard It Through The Grapevine.
‘Through the grapevine’ betekent vrij vertaald ‘in de wandelgangen’. De strekking van I Heard It Through The Grapevine was: je bent met er met iemand anders vandoor en ik moest het óók nog via-via horen. Dubbel pijnlijk dus.
Welke Motown-artiest het nummer zou gaan uitbrengen was eerst nog de vraag. Gladys Knight mocht eerst met haar Pips: haar versie van het liedje, in een dampend uptempo-arrangement, kwam in september 1967 uit. Het steeg meteen naar de bovenkant van de hitlijsten en was daarmee de best verkochte single van Motown.
Intussen wilden ze bij Motown ook een versie van hetzelfde nummer maken voor Marvin Gaye, maar Whitfield en Gaye kregen onenigheid over de toonsoort. Motown-baas Berry Gordy moest eraan te pas komen om de boel te sussen.
Marvin Gaye in topvorm
Uiteindelijk kwam het ervan. De begeleidingspartij werd ingespeeld door The Funk Brothers, zoals de fantastische min of meer anonieme groep sessiemusici wordt genoemd die op tientallen Motown-platen de artiesten begeleidden. Hun verhaal wordt mooi geportretteerd in de film Standing in the Shadows of Motown (2002).
Bandlid trombonist Paul Riser had zich inmiddels ontwikkeld tot een fabelachtig maar nog relatief onbekend arrangeur. Voor de strijkers, slagwerkers en koperblazers van The Detroit Symphony Orchestra maakte hij een onvergetelijke orkestratie van I Heard It Through The Grapevine vol bijtende leegte en filmische suspense. Let bijvoorbeeld eens op de snerpende Franse Hoorn in het intro, op de Wurlitzer-piano en op de fraaie samenklanken van het achtergrondkoor The Andantes.
Hier hoor je Marvin Gaye in topvorm, misschien wel in zijn beste jaren. Zijn loepzuivere, raspende stem gaat door merg en been. Zijn timing en frasering zijn zo sterk en ‘natural’. Wat een muzikant!
Hit
In oktober 1968, veel later dan gepland en zonder al te veel tam-tam, kwam I Heard It Through The Grapevine terecht op het album In the Groove. Toen de radio-DJ’s het nummer meteen grijsdraaiden – wie weet waarom – moest Motown het wel als single uitbrengen. Het werd uiteindelijk een nog veel grotere hit dan de versie van Gladys Knight. De versie van Marvin Gaye stond uiteindelijk 7 weken lang op nummer 1.
En dankzij de Levi’s commercial in 1986 kwam het nummer 18 jaar later dus nóg een keer in de hitparade, voor een nieuwe publiek.
Moeten goede nummers altijd een hit worden? Zijn hits altijd goede nummers? Die discussie ga ik niet aan. Maar I Heard It Through The Grapevine is een briljante track van een briljante zanger.
