Ik hoorde I Heard It Through The Grapevine voor het eerst in een Levi’s-reclame die begin 1986 op tv was – ik ben van de Music Box-generatie; zo leerde je muziek kennen.
De tv-commercial speelt ergens in de jaren vijftig in een wasserette, wanneer een knappe man onder toeziend oog van een paar bewonderende vrouwen zijn kleding in de machine gooit. Ondertussen horen we dat magische nummer.
Niet het origineel van I Heard It Through The Grapevine, maar een nagemaakte versie. De stem is niet van Marvin Gaye, maar waarschijnlijk van Tony Jackson, een van de achtergrondzangers van Paul Young – wist ik veel.
Mooie bijvangst van de populaire Levi’s-commercials is dat de legendarische soulmuziek van Ben E. King, Sam Cooke, The Temptations, Percy Sledge en Marvin Gaye weer volop in de belangstelling stonden.
En over dat geweldige origineel, dáár wil ik het met u over hebben. Hoe kwam het liedje tot stand, met de hemeltergend mooie stem van Marvin Gaye?
Motown
Midden jaren zestig draaiden de hitmachine van Motown Records op volle toeren. Huiscomponist en producer Norman Whitfield hield zich namens de platenmaatschappij bezig met de vraag: welke liedjes zijn goed genoeg om op te nemen? De meeste liedjes die Whitfield zelf schreef, maakte hij samen met zanger en tekstschrijver Barrett Strong. Zij bedachten samen ook I Heard It Through The Grapevine.
’Through the grapevine’ betekent vrij vertaald ’in de wandelgangen’. De strekking van I Heard It Through The Grapevine was: je bent met er met iemand anders vandoor en ik moest het óók nog via-via horen. Dubbel pijnlijk dus.
Welke Motown-artiest het nummer zou gaan uitbrengen was eerst nog de vraag. Gladys Knight mocht eerst met haar Pips: haar versie van het liedje, in een dampend uptempo-arrangement, kwam in september 1967 uit. Het steeg meteen naar de bovenkant van de hitlijsten en werd daarmee de best verkochte single van Motown.
Marvin Gaye in topvorm
Intussen wilden ze bij Motown ook een versie van hetzelfde nummer maken voor Marvin Gaye, maar dat hield Motown-baas Berry Gordy aanvankelijk tegen. Het verhaal gaat dat Whitfield en Gaye onenigheid hadden over de toonsoort.
De begeleidingspartij werd ingespeeld door The Funk Brothers, zoals de fantastische min of meer anonieme groep sessiemusici wordt genoemd die op tientallen Motown-platen de artiesten begeleidden. Hun verhaal wordt mooi geportretteerd in de film Standing in the Shadows of Motown (2002).
Bandlid trombonist Paul Riser had zich inmiddels ontwikkeld tot een fabelachtig arrangeur, een goed bewaard geheim. Voor band en orkest, met de strijkers van het Detroit Symphony Orchestra, maakte Riser een onvergetelijke orkestratie van I Heard It Through The Grapevine, vol bijtende leegte en filmische suspense. Let bijvoorbeeld eens op de snerpende Franse Hoorn in het intro, op de Wurlitzer-piano en op de fraaie samenklanken van het achtergrondkoor The Andantes.
Hier hoor je Marvin Gaye in topvorm, misschien wel in zijn beste jaren. Zijn loepzuivere, raspende stem gaat door merg en been. Zijn timing en frasering zijn zo sterk en ’natural’. Wat een muzikant!
Hit
Op 26 augustus 1968, veel later dan gepland en zonder al te veel tam-tam, kwam het album In the Groove uit. Het nummer I Heard It Through The Grapevine werd gelijk opgepikt door radiostation WVON uit Chicago, opgericht door de Chess Brothers en zeer invloedrijk in de ’zwarte’ gemeenschap – om de context van de jaren zestig te verduidelijken. Het nummer werd veel gedraaid. Daardoor besloot Gordy om het in oktober uit te brengen als single. Toen werd Grapevine uiteindelijk een nog veel grotere hit dan de versie van Gladys Knight. De versie van Marvin Gaye stond uiteindelijk 7 weken lang op nummer 1.
En dankzij de Levi’s commercial uit 1986 maakte een hele nieuwe generatie kennis met Marvin Gaye, achttien jaar na dato.
Moeten goede nummers altijd een hit worden? Zijn hits altijd goede nummers? Die discussie ga ik niet aan. Maar ik heb altijd kippenvel bij I Heard It Through The Grapevine, een briljante track van een briljante zanger.